العلامة المجلسي

108

حدود وقصاص وديات ( فارسي )

انتظار مىكشند تا دندانهاى ديگر بريزد و عوض آنها بيرون آيد ، اگر آن دندان نيز درست روييد ، بعضى گفته‌اند : چيزى بر او لازم نيست ، و اكثر گفته‌اند : ارش لازم است ، يعنى غلامى كه در اين مدت يك دندان نداشته باشد ، يا همين غلام اگر دندان داشته باشد اگر قيمتش تفاوتى داشته باشد آن تفاوت را از ديه آن طفل حساب مىكنند و مىگيرند ، و اگر روييد سياه يا كج يا به غير سمت دندانها ، يا به علت ديگر كه عيب باشد ، يا درازتر از سائر دندانها ، يا كوتاه تر از آنها ، در اين صورتها ارش مىگيرند ، چنانچه مذكور شد ، و اگر دندانهاى ديگر روييد ، و آن نروئيد ، اكثر گفته‌اند : كه رجوع مىكنند به اهل خبره ، اگر گويند ممكن است برويد ، تا مدتى انتظار آن مدّت مىكشند . و بعضى گفته‌اند : تا يك سال انتظار مىكشند موافق روايتى ، اگر نروئيد اكثر گفته‌اند : قصاص مىتوان كرد كه دندان او را بكنند ، و بعضى بديه قائل شده‌اند ، و بعضى موافق چند روايت « 1 » قائل شده‌اند كه براى هر دندان طفل يك شتر مىدهند . چهارم : اگر بالغى دندان بالغى را بكند كه هيچ يك دندان شير نداشته باشند ، در اينجا خلاف نيست كه قصاص مىباشد ، و ليكن اگر اهل خبره و وقوف گويند كه اين دندان عوضش خواهد روييد ، اكثر گفته‌اند : تأخير مىكنند قصاص و ديه را تا آن كه برويد ، يا يأس حاصل شود كه نمىرويد ، پس اگر نرويد قصاص يا ديه ثابت است ، و اگر صحيح و سالم برويد بعضى گفته‌اند : نه ارش ثابت مىشود و نه ديه ، و مشهور آن است كه ارش مىباشد ، به آن معنى كه مذكور شد ، و بعضى احتمال داده‌اند كه در اين صورت قصاص ساقط نمىشود ، زيرا كه اين عطيهء تازه‌اى است كه خدا به او داده است . و اگر معيوب برويد ارش عيب را مىگيرد ، و اگر دندان جنايت كنند بعد از قصاص برويد بار ديگر قصاص نمىكنند بنا بر مشهور . پنجم : در قصاص دندان شرط است كه مثل آن را قصاص كنند ، پس دندانهاى پيش را بعوض دندانهاى آسيا يا دندانهاى جانب راست را بعوض دندانهاى جانب چپ و بر عكس قصاص نمىكنند .

--> « 1 » فروع كافى 7 : 334 ح 10 .